Türkiye’de son günlerde kamuoyunda önemli tartışmalara konu olan Mesut Barzani’nin 29-30 Kasım 2025 tarihli Cizre ziyareti, hem sembolik hem de siyasi etkileri nedeniyle gündemin üst sıralarında yer alıyor. Irak Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) Başkanı Mesut Barzani’nin katıldığı program, resmi anlatımda kültürel bir nitelik taşırken, ziyaret sırasında güvenlik ekibinin üniforma ve silah taşıması farklı siyasi kesimlerde sert ve duygusal reaksiyonlara yol açtı.
Barzani’nin ziyaretinin nedeni, Şırnak Valiliği ve Cizre Kaymakamlığı ev sahipliğinde düzenlenen 4. Uluslararası Melaye Ciziri Sempozyumu’na katılmaktı. Ancak ziyaretin kamuoyunda konuşulma biçimi kültürel içeriğinden ziyade güvenlik protokolü üzerinden şekillendi.
Ziyaretin Giriş Noktası: Habur’dan Türkiye’ye
Barzani, Türkiye’ye Habur Sınır Kapısı’ndan giriş yaptı. Kendisini karşılayan protokol listesinde yerel idari yetkililer bulunuyordu.
Bu çerçevede ziyaret, resmi anlamda hükümet düzeyinde bir “devlet başkanı kabulü” şeklinde değil, kültürel ve yerel düzeyde bir ağırlama biçimi olarak gerçekleşti. Ancak ziyaret sırasında kullanılan koruma düzeni, protokol tartışmalarını doğurdu.
Sempozyum ve Kültürel İçerik
- Uluslararası Melaye Ciziri Sempozyumu’nun amacı:
- Kürt edebiyatının ve dili mirasının vurgulanması
- Bölgenin kültür tarihine dair akademik tartışmalar
- Melaye Ciziri (Ahmed-i Hani) üzerine bilimsel sunumlar
Barzani konuşmasında şu vurgu dikkat çekti:
“Barış sürecini tüm gücümüzle desteklediğimizi yineliyoruz.”
Bu cümle Türkiye kamuoyunda farklı şekillerde yorumlandı. Bazı siyasi çevreler bunu pozitif bir mesaj, bazıları ise “zamansız ve uygun olmayan bir açıklama” olarak değerlendirdi.
Cizre’deki Ziyaret Rotası: Tarihsel ve Manevi Durağı Olan Bir Program
Barzani, sempozyumun ardından Cizre’de şu mekanları ziyaret etti:
- Mem û Zîn Türbesi
- Nuh Peygamber Türbesi
- Kırmızı Medrese
- Melaye Ciziri’nin mezarı
Bu ziyaretlerde yerel idari yöneticiler eşlik etti:
- Şırnak Valisi Birol Ekici
- Cizre Kaymakamı Ahmet Vezir Baycar
Ayrıca çeşitli siyasi partilerden temsilciler de yer aldı — AK Parti ve DEM Parti’den bazı milletvekillerinin bulunduğu görüntüler paylaşıldı.
Buraya kadar olan süreç, klasik bir diplomatik misafir ağırlama ve kültürel program niteliğindeydi.
Tartışmaların Fitilini Ateşleyen Nokta: Silahlı ve Üniformalı Koruma Detayları
Ziyaretin en kritik tartışması şuydu:
Barzani’ye eşlik eden yakın korumaların bir kısmının resmi peşmerge üniforması giymesi ve uzun namlulu silah taşıması.
Türkiye kamuoyunun bir bölümü bunu:
- “Egemenlik alanında yabancı askeri üniforma dolaşması”
- “Ulusal protokol çizgisine uygun olmayan görüntüler”
şeklinde yorumladı.
Siyasi Tepkiler: Protokol ve Egemenlik Vurgusu
Devlet Bahçeli’nin tepkisi
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin ifadeleri kamuoyunda geniş yankı buldu:
“Vatan topraklarımızda yabancı üniformalı askerlerin uzun namlulu silahla ortalıkta dolaşmaları, Türkiye’nin egemenlik haklarına saldırıdır.”
Bahçeli’nin açıklaması, bu olayın bir diplomasi konusu değil, egemenlik hassasiyeti konusu olduğuna işaret ediyordu.
Oktay Saral’ın açıklamaları
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral, şu ifadeyi kullandı:
“Devletimizin çizgisini, protokolünü ve vakarını kimseye çiğnetmeyiz.”
Ayrıca Barzani’nin şu anda Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin resmi devlet başkanı olmadığı, “görev süresi bitmiş bir lider” pozisyonunda olduğu vurgulandı. Dolayısıyla, koruma protokolünün “liderlik düzeyinde” olmaması gerektiği savunuldu.
Gülşen Orhan’ın açıklamaları
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan da benzer bir mesaj verdi. Olayı:
“Türk topraklarında yabancı askeri üniforma ve silahların dolaşması”
ifadeleriyle eleştirdi.
Bu yaklaşım, devlet bürokrasisinin üst düzey kısmında ortak bir hassasiyet olduğunu ortaya koydu.
DEM Parti’nin İtirazı: Temsiliyet Sorunu
DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan, ziyareti farklı bir açıdan eleştirdi:
“Cizre’de yüzde 90 oy alıyoruz ama sempozyumda dışlandık. Bu, bölgenin siyasi gerçekliğini görmezden gelmek.”
Bu değerlendirme iki noktayı öne çıkardı:
- Bölgedeki yerel siyasal meşruiyet
- Kültürel programlarda yerel siyasi temsiliyet tartışması
DEM Parti’nin tepkisi, Barzani’yi savunmaktan ziyade kendi yerel aktörlük iddialarının ön plana çıkarılması şeklinde yorumlandı.
Türkiye – Irak Kürt Bölgesel Yönetimi İlişkileri
Barzani’nin ziyareti özellikle şu bağlamda önemli:
- Ankara – Erbil arasında ekonomik ve enerji temelli ilişkiler
- Bölgesel güvenlik dengeleri
- Kerkük – Musul hattındaki diplomatik süreçler
- PKK faaliyetlerinin sınır ötesi boyutu
Bu ziyarette verilen “barış” vurgusu, iki taraf arasında daha yumuşak bir iletişim kanalı açılması girişimi olarak değerlendirilse de, koruma görüntüleri bu yumuşamanın kamuoyu algısını etkilemesine neden oldu.
Hukuki ve Diplomatik Değerlendirme
Bu olay sadece bir ziyaret değil:
❗ bir protokol tartışması,
❗ bir egemenlik hassasiyeti,
❗ bir temsil krizi,
❗ bir kamuoyu algısı problemi haline geldi.
Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre:
- Türkiye sınırları içinde silahlı güvenlik birimleri yalnızca Türk güvenlik güçleri olabilir.
Yabancı sivil kişilere, silah taşıma izni ancak özel izin ve koordinasyonla verilebilir — ki bu olayda bunun olup olmadığı belirsizdir.
Bu nedenle habercilik standartlarına uygun ifade şekli:
“Bu konuda resmi makamlar tarafından kamuoyuna yapılan ayrıntılı bir açıklama henüz bulunmamaktadır.”
olmalıdır.
Sonuç ve Genel Değerlendirme
Mesut Barzani’nin Cizre ziyareti:
- kültürel amaçlı bir sempozyuma katılım
- manevi mekanlara ziyaret
- yerel yetkililerle buluşma
- diplomatik mesajlar
boyutlarıyla olumlu bir çerçeve barındırsa da, silahlı koruma görüntülerinin yarattığı etki nedeniyle kamuoyunda farklı bir algı oluşturmuştur.
Bu durum:
- bölgesel diplomasi
- iç siyasi hassasiyet
- ulusal egemenlik refleksi
gibi üst üste binen dinamikleri aktive etmiş görünmektedir.
Olayın etkisi 1 Aralık 2025 itibarıyla hâlen devam etmektedir.
Haberh